De rol van bijzondere scholen in de Europese maatschappij

Een verklaring door hun vertegenwoordigende organisaties

Een boodschap aan de Europese maatschappij

Aan het begin van de nieuwe eeuw vormt onderwijs de basis van een leven lang leren, het fundament van de kennismaatschappij en de ontwikkeling van Europa.

Dit is de basis van deze Verklaring van de Europese Organisaties van Onafhankelijke Scholen. Deze organisaties van niet-overheidsscholen en de Europese organisaties die het recht op onderwijs en vrijheid van onderwijs bevorderen, vertegenwoordigen tezamen twaalf miljoen leerlingen en hun ouders.

Met deze verklaring brengen wij de bijdrage van het bijzonder onderwijs onder de aandacht van het Europese publiek en de politieke vertegenwoordigers. Het bijzonder onderwijs - of het nu vrije gesubsidieerde scholen, onafhankelijke scholen onder contract of niet-gesubsidieerde scholen, confessionele of niet-confessionele, algemene of vakscholen zijn - speelt zijn rol binnen de vrije, democratische en pluralistische maatschappij

Binnen een nieuwe raamwerk

Wereldwijd groeit de maatschappij steeds meer naar ‘een lerende maatschappij’, een ‘kennis- maatschappij’. De mate van veranderingen die het gevolg zijn van de nieuwe informatie- en communicatietechnologie is niet te voorzien, maar zij zal een diepgaand effect hebben op het onderwijs.

In het onderwijs vindt een globalisering plaats en dit maakt tegelijkertijd het vasthouden van nationale en regionale waarden en normen noodzakelijk. Aangezien die de economische en prestatiegerichte elementen in het leven van de burgers versterken, moet een nieuwe, evenwichtige en creatieve benadering gevonden worden om het onderwijs te integreren in de maatschappij.

Het is voor het eerst in de geschiedenis van Europa dat er geprobeerd wordt een verenigd

- maar niet uniform - Europa te bouwen, gebaseerd op gemeenschappelijke ideeën tussen de lidstaten in plaats van door geweld, bezetting en opgelegde verordeningen.

Mensenrechten en Europees burgerschap zijn vaste waarden in de nieuwe Europese maatschappij, net als het streven naar sociale samenhang en gelijke kansen voor iedereen.

Grenzen verdwijnen, net zoals sommige nationale munteenheden, naar mate de landen zich meer en meer bewust worden van hun plaats in een multi-etnische, multiculturele en religieus pluriforme Europese gemeenschap.

Een gevolg hiervan is dat veel mensen de noodzaak voelen om Europa mede te ontwikkelen door onderwijs en scholing. Dit leidt tot een samenvloeien van onderwijskundige benaderingen, terwijl ieder land toch haar eigen onderwijs systeem behoudt.

Pluralisme

Onze Europese maatschappij ontwikkelt zich duidelijk als een pluralistische. Dit pluralisme is een van de essentiële kanten van het Europees burgerschap waar wij allen recht op hebben.

Een dergelijke pluriforme en lerende maatschappij vereist van nationale onderwijssystemen dat die de noodzaak erkennen van verschillende soorten onderwijs die aan de verschillende vereisten van de burgers, de wensen van ouders en studenten beantwoordt.

Op deze manier wordt ervoor gezorgd dat er gelijke kansen zijn voor iedereen en wordt het fundament gelegd voor een leven lang leren. Gecombineerd met onderwijs voor iedereen creëert dit een gezond gevoel van sociale samenhang dat nodig is in het nieuwe Europa.

Bijzondere scholen bieden een positief antwoord op de nieuwe sociale context en de daaruit voortvloeiende vraag naar onderwijs in de grotere Europese Gemeenschap. Zij worden erkend door de grondwet, lange tradities, wetten en internationale documenten, inclusief artikel 14 van het recente Charter van Fundamentele rechten van de Europese Unie

Bijzondere scholen bieden alle burgers de mogelijkheid om hun eigen onderwijs te kiezen op basis van eigen waarden en normen en identiteit. Deze twee aspecten zijn noodzakelijk om de huidige vloedgolf aan informatie en kennis te kanaliseren waardoor kinderen en jongeren, dankzij de nieuwe technologieën, worden overspoeld.

Onderwijs in een pluriforme maatschappij

Onderwijs is van het grootste belang in onze maatschappij.

Om de beste Europese kennismaatschappij op basis van een leven lang leren te bouwen, is het noodzakelijk een visie te hebben op onderwijs, leren, kennis, vorming en scholing: al deze vergelijkbare, maar niet gelijke aspecten moeten nu helder zijn om in de toekomst goed ontwikkeld te kunnen worden.

Onderwijs in bijzondere scholen benadrukt dat de ontwikkeling van de mens meer is dan alleen maar kennis, onderwijs en feiten leren en meer dan het eenvoudigweg verwerven van nieuwe informatie- en communicatietechnologie. Samen met de overdracht van vaardigheden, vakbekwaamheden en kennis is het uiteindelijke doel het verwerven van en de ontwikkeling van menselijke, culturele en geestelijke waarden. Om dit te bereiken worden kunst en praktische kennis van steeds groter belang.

Bijzondere scholen spelen een essentiële rol in ieder onderwijssysteem, omdat zij elke neiging tot een monopoly binnen het onderwijs uitsluiten. Zij zijn een belangrijk ingrediënt binnen alle onderwijssystemen door hun mogelijkheid om onderwijsvernieuwing, noodzakelijk door sociale veranderingen, te stimuleren.

Verder levert het bijzonder onderwijs, en daar is voldoende bewijs voor zoals de overheid weet, een bijdrage aan de ontwikkeling en kwaliteit van het nationale onderwijs zowel wat betreft management als pedagogie.

Dit betekent dat de landen het bijzonder onderwijs moeten vertrouwen en accepteren en laten zien dat zij begrijpen dat dit een wezenlijk onderdeel is binnen het onderwijssysteem van een pluriform vrije en democratische maatschappij.

Autonomie en bekostiging

De Europese maatschappij geeft ouders het recht een opleiding voor hun kinderen te kiezen die past bij hun religieuze, filosofische of pedagogische overtuiging, zoals het gegarandeerd wordt door artikel 14 van het Charter van Fundamentele Rechten van de Europese Unie.

De nationale overheden moeten open staan voor de behoeften van de bijzondere scholen en hun verantwoordelijkheid erkennen door steun te geven, waardoor ouders een werkelijke keuze kunnen maken.

Om hun educatieve en sociale rol in een vrije maatschappij te kunnen vervullen, hebben bijzondere scholen voldoende autonomie en bekostiging nodig.

Wil het bijzonder onderwijs kunnen reageren op de vraag en overtuiging van de burgers en in staat zijn om innovatieve, educatieve programma’s te ontwikkelen, dan is pedagogische autonomie nodig. Binnen wettelijke grenzen moet een eigen bestuurlijke organisatie van de school en een eigen opleiding van de leerkrachten mogelijk zijn.

Realistische bekostiging is ook nodig. Dit in overeenstemming met de reeds lang bestaande Resolutie van het Europees Parlement van 14 maart 1984, die tot dus verre door de overheden naast zich neer gelegd wordt.

Verlangen en hoop

Bijzondere scholen willen bijdragen, zoals zij al zo lang doen, aan de educatieve kwaliteit van alle scholen, voor alle leerlingen in onze eigen landen en in het nieuwe pluriforme Europa waartoe wij behoren. Dit is onze roeping en de essentie van onze activiteiten en toewijding.

Wij hopen dat de Europese maatschappij, overheden en burgers, onze rol in de maatschappij zal begrijpen en waarderen en uit naam van de komende generaties, ons zal helpen om onze bijdrage aan het onderwijs te verbeteren en versterken.