Ένα μήνυμα στην κοινωνία της Ευρώπης

Στο ξεκίνημα του νέου αιώνα, η τυπική εκπαίδευση, που αποτελεί τη βάση της διά βίου μάθησης και εκπαίδευσης είναι ακρογωνιαίος λίθος της «κοινωνίας της γνώσης» και καθοριστικός παράγοντας για την «ευρωπαϊκή ολοκλήρωση με μέσο τη μόρφωση και την εκπαίδευση».

Με αυτό το σκεπτικό οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί των μη-κρατικών σχολείων και οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί που προωθούν το δικαίωμα στη μόρφωση και την ελευθερία στην παιδεία, αντιπροσωπεύοντας συνολικά 12 εκατομμύρια μαθητές και τους γονείς τους, διατυπώνουμε αυτή τη Διακήρυξη.

Με αυτήν θέλουμε να επισημάνουμε στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη και στους πολιτικούς εκπροσώπους της την καίρια συνεισφορά της μη-κρατικής εκπαίδευσης (σε γενικά ή επαγγελματικά σχολεία είτε ελεύθερα επιδοτούμενα είτε ανεξάρτητα με σύμβαση είτε μη επιδοτούμενα είτε εκκλησιαστικά) για τη δημιουργία μίας ελεύθερης δημοκρατικής και πλουραλιστικής κοινωνίας.

Νέο πλαίσιο

Η παγκόσμια κοινωνία εξελίσσεται αδιάκοπα σε κοινωνία της μάθησης, σε κοινωνία της γνώσης. Η έκταση αλλαγής που θα προκύψει από τις καινούργιες εξελίξεις στην πληροφορική και την επικοινωνία είναι απρόβλεπτη, οπωσδήποτε όμως θα επηρεάσει καθοριστικά την εκπαίδευση.

Ταυτόχρονα, η παγκοσμιοποίηση επιδρά στη μορφή και στο μορφωτικό περιεχόμενο της παιδείας, καθώς προκαλεί την ενδυνάμωση εθνικών και τοπικών συστημάτων και αξιών. Καθώς αυτό οξύνει τις οικονομικές και ανταγωνιστικές πτυχές της ζωής των πολιτών, είναι αναγκαίο να βρεθεί μία καινούργια ισόρροπη και δημιουργική προσέγγιση για την επίτευξη ολοκληρωμένης παιδείας.

Στην ιστορία της Ευρώπης, είναι η πρώτη φορά που γίνεται προσπάθεια να χτιστεί μια ενωμένη
–αν και όχι ομοιόμορφη– Ευρώπη, βασισμένη σε κοινές ιδέες αποδεκτές από τα κράτη-μέλη, και όχι επιβεβλημένες με βία, με κατακτήσεις ή με ανελεύθερους νόμους.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα του ευρωπαίου πολίτη είναι παγιωμένες αξίες στην καινούργια ευρωπαϊκή κοινωνία, ενώ η κοινωνική συνοχή και η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών για όλους αποτελούν καθολικά αποδεκτούς στόχους.

Τα πολιτικά σύνορα, όπως και κάποια εθνικά νομίσματα, τείνουν να εξαφανιστούν, καθώς οι χώρες συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο τη θέση τους μέσα σε μία πολυεθνική, διαπολιτισμική και θρησκευτικά πλουραλιστική ευρωπαϊκή κοινότητα.

Συνεπώς, οι περισσότεροι άνθρωποι κατανοούν την ανάγκη για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση που θα προκύψει με μέσο την τυπική και τη διά βίου εκπαίδευση. Αυτό οδηγεί σε σύγκλιση των εκπαιδευτικών προσεγγίσεων, παρόλο που κάθε χώρα διατηρεί το δικό της εκπαιδευτικό σύστημα.

Πλουραλισμός

Η ευρωπαϊκή μας κοινωνία αποκτά σαφώς πλουραλιστικό χαρακτήρα. Αυτός ο πλουραλισμός αποτελεί μία από τις βασικές διαστάσεις των ευρωπαϊκών πολιτικών χαρακτηριστικών στα οποία έχουμε όλοι δικαίωμα.

Μία τέτοια πλουραλιστική κοινωνία της γνώσης απαιτεί εθνικά εκπαιδευτικά συστήματα ικανά να αναγνωρίζουν την ανάγκη για ποικίλες εκπαιδευτικές δυνατότητες που να ικανοποιούν τις διαφορετικές ανάγκες των πολιτών και να εξασφαλίζουν το δικαίωμα επιλογής σε γονείς και μαθητές.

Έτσι μόνο διασφαλίζονται ίσες ευκαιρίες για όλους και χτίζονται γερά θεμέλια για τη διά βίου μόρφωση. Σε συνδυασμό με ανοικτές προσβάσεις στις εκπαιδευτικές διαδικασίες, αυτό θα βοηθήσει να δημιουργηθεί η υγιής αίσθηση κοινωνικής συνοχής που είναι απαραίτητη στη Νέα Ευρώπη.

Τα ιδιωτικά-ανεξάρτητα σχολεία, αναγνωρισμένα καθώς είναι από τη μακρά τους παράδοση, το σύνταγμα, τους νόμους και τις διεθνείς συνθήκες, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και το άρθρο 14 της πρόσφατης «Χάρτας των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης», προσφέρουν θετική ανταπόκριση στις απαιτήσεις του νέου κοινωνικού πλαισίου και στις συνακόλουθες εκπαιδευτικές ανάγκες της ευρύτερης ευρωπαϊκής κοινότητας.

Τα ιδιωτικά-ανεξάρτητα σχολεία παρέχουν σε όλους τους πολίτες τη δυνατότητα να επιλέξουν τη μόρφωσή τους, τον τρόπο να δώσουν νόημα και πνοή στην ύπαρξή τους και στην προσωπική εξέλιξη των παιδιών τους. Στην εποχή μας οι δύο αυτές δυνατότητες είναι ουσιώδεις για να αξιοποιηθεί ο χείμαρρος των πληροφοριών και των γνώσεων που, με τις νέες τεχνολογίες, κατακλύζουν τα παιδιά και τους νέους σε όλα τα επίπεδα.

Η εκπαίδευση σε μία πλουραλιστική κοινωνία

Η εκπαίδευση είναι πρώτη προτεραιότητα για την κοινωνία μας.

Για να οικοδομηθεί η καλύτερη ευρωπαϊκή κοινωνία της γνώσης με υπόβαθρο τη διά βίου μάθηση και κατάρτιση, χρειάζονται ξεκάθαρες απόψεις για την παιδεία, τη μάθηση, τη γνώση, την κατάρτιση και τη σχολική εκπαίδευση. Όλες αυτές οι έννοιες, παρόμοιες αλλά όχι ίσες, επιβάλλεται να γίνουν καλά αντιληπτές από τώρα, προκειμένου να αναπτυχθούν σωστά στο μέλλον.

Η εκπαίδευση στα ανεξάρτητα-ιδιωτικά σχολεία επιδιώκει την ανάπτυξη ολόκληρης της προσωπικότητας περισσότερο από την ανεπεξέργαστη παροχή γνώσεων, τη διδασκαλία και μάθηση γεγονότων και πέρα από την απλή εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών. Παράλληλα με τη μετάδοση δεξιοτήτων, ικανοτήτων και γνώσεων, απώτερος στόχος τους είναι η ανάπτυξη και καλλιέργεια των ανθρώπινων πολιτισμικών και πνευματικών αξιών. Για την επίτευξη αυτού του στόχου οι τέχνες και οι προσωπικές εμπειρίες αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία.

Τα ανεξάρτητα-ιδιωτικά σχολεία παίζουν ζωτικό ρόλο σε όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα, αποκλείοντας κάθε τάση προς εκπαιδευτικό μονοπώλιο. Αποτελούν συνεπώς καθοριστικό συστατικό όλων των εκπαιδευτικών συστημάτων καθώς έχουν τη δυνατότητα να προάγουν τις εκπαιδευτικές καινοτομίες τις οποίες απαιτεί η κοινωνική αλλαγή.

Εξάλλου, υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, όπως γνωρίζουν πολύ καλά οι κυβερνήσεις, ότι τα ανεξάρτητα-ιδιωτικά σχολεία συνεισφέρουν πραγματικά στην ανάπτυξη και την αναβάθμιση της ποιότητας της εθνικής εκπαίδευσης ως προς τα θέματα της διοίκησης και της παιδαγωγικής.

Αυτό σημαίνει ότι τα εθνικά κράτη πρέπει να εμπιστεύονται και να αναγνωρίζουν τα ανεξάρτητα-ιδιωτικά σχολεία και να αποδεικνύουν ότι παραδέχονται πως αποτελούν βασικό στοιχείο του εκπαιδευτικού συστήματος στις ελεύθερες πλουραλιστικές και δημοκρατικές κοινωνίες.

Αυτονομία και χρηματοδότηση

Η ευρωπαϊκή κοινωνία δίνει στους γονείς το δικαίωμα να διαλέξουν για τα παιδιά τους μία παιδεία που να ταιριάζει στις θρησκευτικές, φιλοσοφικές και παιδαγωγικές πεποιθήσεις τους, όπως διασφαλίζεται και από το άρθρο 14 της «Χάρτας των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Για να βοηθήσουν τους γονείς να έχουν πραγματική επιλογή, οι εθνικές κυβερνήσεις πρέπει να ανταποκρίνονται πλήρως στις ανάγκες των ανεξάρτητων-ιδιωτικών σχολείων και να έχουν συναίσθηση της ευθύνης τους για τη στήριξη αυτών των σχολείων.

Για να εκπληρώσουν τον εκπαιδευτικό και κοινωνικό ρόλο τους στις ελεύθερες κοινωνίες, τα ανεξάρτητα-ιδιωτικά σχολεία χρειάζονται επαρκή αυτονομία και πραγματική χρηματοδότηση από την πολιτεία.

Η παιδαγωγική αυτονομία σε διάφορα επίπεδα είναι σημαντική προϋπόθεση για να μπορέσει να ανταποκριθεί ο ιδιωτικός τομέας της εκπαίδευσης στις ανάγκες και τις αντιλήψεις των πολιτών και να προχωρήσει στην ανάπτυξη νεωτερικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Μέσα στα όρια του νομικού πλαισίου, ο ειδικός ρόλος των ανεξάρτητων-ιδιωτικών σχολείων επιβάλλει να έχουν τη δυνατότητα πρωτοβουλιών στην οργάνωση της σχολικής μονάδας και στην επιλογή του διδακτικού προσωπικού τους.

Η ορθολογική χρηματοδότηση είναι επίσης απαραίτητη σύμφωνα και με την απόφαση της Ευρωπαϊκής Βουλής της 1^ης Μαρτίου 1984, η εφαρμογή της οποίας εκκρεμεί εδώ και καιρό και φαίνεται να έχει τεθεί στο περιθώριο από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.

Προθέσεις και ελπίδες

Τα ανεξάρτητα-ιδιωτικά σχολεία έχουν την πρόθεση να εξακολουθήσουν να συνεισφέρουν, όπως εδώ και καιρό, στην αναβάθμιση της ποιότητας της εκπαίδευσης σε όλα τα σχολεία και για όλους τους μαθητές στις χώρες μας, και να συμβάλουν στη δημιουργία της καινούργιας πλουραλιστικής Ευρώπης στην οποία ανήκουμε. Αυτός είναι ο επαγγελματικός στόχος και η ουσία της δραστηριότητας και της αφοσίωσής μας.

Ελπίζουμε ότι η κοινωνία της Ευρώπης, οι κυβερνήσεις και οι πολίτες θα κατανοήσουν και θα εκτιμήσουν τον κοινωνικό ρόλο μας, και για το καλό των ερχόμενων γενεών, θα μας ενισχύσουν για να βελτιώσουμε και να ενδυναμώσουμε τη συνεισφορά μας στην παιδεία.

Βρυξέλες 12 Σεπτεμβρίου 2002